سیستم اوگانسِیان چیست؟

دکتر زهرایی

رینگ فیکساتورها که اولین بار توسط الیزاروف به صورت علمی و در حد وسیع به کار گرفته شد دارای دو خصلت ویژه بوده که باعث مزایای متمایز آن می شود :

1- نحوه فیکساسیون و درگیر شدن سیستم با استخوان ؛ یعنی استفاده از پین های ظریف که با کشیده شدن Tensiering استقامت کافی را ایجاد می کنند . مزیت مهم این نوع فیکساسیون آن است که اولا" به راحتی در مورد قطعات کوچک استخوانی می توان آن را به کار برد . دوما" پین گذاری و فیکساسیون را با درجه Safety بالا از جهات مختلف امکان پذیر می سازد .

2- اصلاح تدریجی Gradual Correction

اصلاح تدریجی مهمترین مزیت سیستم الیزاروف و اوگانسیان می باشد . توسط اتصالات خاص بین رینگ هایی که با قطعات مختلف استخوان درگیر شده اند و با حرکت مهره ها و انتقال این حرکات به رینگ ها بر روی میله های رضوه دار می توان انواع حرکات و اصلاحات را به سگمان های استخوان وارد نمود . توانایی اصلاح و جا به جایی تدریجی قطعات استخوانی به قدری مهم و پرکاربرد است که با حصول و تسهیل آن توسط سیستم الیزاروف عملا" حیطه جدیدی در اعمال ارتوپدی گشوده شده است .

اصلاح تدریجی به ویژه در این موارد کاربرد دارد :

1- شکستگی های با خردشدگی شدید یا همراه آسیب های نسج نرم : در این گونه موارد مطلوب ترین روش درمان آن است که جا اندازی قطعات و فیکساسیون آن ها آسیبی به نسج نرم وارد نیاورد و قطعات استخوان از بافت نرم که خون رسانی به استخوان بر عهده آن است جدانشود که با استفاده از رینگ فیکساتور و نحوه فیکساسیون اعمال شده توسط آن نه تنها می توان فیکساسیون مطلوب را به دست آورد بلکه می توان به تدریج اصلاح در وضعیت قطعات را حاصل نموده و جا اندازی مطلوب را به دست آورد .

2- دفورمیتی : مواردی از انحرافات استخوانی به قدری شدید بوده و یا به قدری پیچیده و در جهت مختلف هستند که در طی یک عمل اصلاح لازم به زحمت قابل حصول است . در این گونه موارد نیز استفاده از سیستمی که به وسیله آن بتوان به تدریج در جهت لازم اصلاح مربوطه را ایجاد نمود مطلوب ترین روش است .

3- جوش نخوردگی : استفاده از رینگ فیکساتورها در ترمیم جوش نخوردگی مزایای مهمی دارد که عبارت است از : اصلاح دفورمیتی در جهت مختلف ، کوپرشن تدریجی و مداوم محل جوش نخوردگی ضمن حصول فیکساسیون مناسب ، توان جراحی و کارگذاری سیستم با حداقل آسیب به نسج نرم و خون رسانی .

4- افزایش طول استخوان از مواردی است که عملا" فقط با فیکساتورها یی که توان اصلاح یا جا به جایی تدریجی دارند قابل انجام است . با جا به جایی تدریجی استخوان ها نه تنها عضلات و عروق و اعصاب به تدریج افزایش طول می یابند بلکه با ایجاد کال استخوانی و کشش تدریجی آن ، استخوان سازی و افزایش طول استخوان ایجاد می شود

5- Bone Transport : (انتقال استخوان) این روش به ویژه در درمان عفونت مزمن استخوان به کار می رود و در طی آن استخوان عفونی شده برداشته شده و با جابه جایی یک بخش سالم استخوانی منطقه بدون استخوان باز می شود و کال استخوانی به تدریج استخوان سازی و ایجاد استخوان می نماید . در درمان بسیاری از موارد درگیری استخوانی عفونی و طول کشیده ترانسپورت استخوان تنها راه حل بوده و مهمترین وسیله آن رینگ فیکساتور و به ویژه سیستم اوگانسیان می باشد .

سیستم اوگانسیان

سیستم اوگانسیان توسط پروفسور اوگانسیان در روسیه و بر پایه سیستم الیزاروف تکامل داده شده است . سیستم اوگانسیان مزایای مهمی نسبت به سیستم الیزاروف دارد که عمدتا" عبارتند از:

1- در سیستم الیزاروف به توجه به دو سوم حلقه بودن آن و آزاد بودن قسمت خلفی اندام به ویژه در مورد ساق و ران در بین حلقه ، اغلب باعث درد بیمار گشته و نیز هنگامی که برای ساق به کار می رود باعث احتمال فلکشن دفورمیتی زانو (چون هنگام خوابیدن ساق بالاتر از ران قرار می گیرد) و اکوئینوس مچ پا (چون هنگام خوابیدن مچ پا بالاتر از زمین قرار می گیرد) می شود . در حالی که در سیستم اوگانسیان ضمن ایجاد راحتی برای بیمار و وجود حداقل درد ، کنترل پیشگیری از دفورمیتی زانو و اکوئینوس مچ پا بسیار راحت تر است .

2- راحتی افزایش سرعت عمل کارگذاری و روش مطمئن تر و قوی تر جهت ایجاد تنشن در پین ها که هم باعث سرعت بیشتر در جراحی شده و هم نسبت به الیزاروف می توان قبل از عمل آن را با اطمینان و سهولت بیشتری در شکل مربوطه سوار نمود و در حین عمل به کار برد .

3- Rigidity بیشتر سیستم اوگانسیان اجازه می دهد که اصلاحات مورد نظر را بتوان بهتر و به خصوص سریع تر به سگمان های مورد نظر وارد نمود .

4- مفاصل خاص سیستم که جزء منحصربه فرد این سیستم می باشند .

دو نوع اصلی این مفاصل و مزایای آن عبارتند از :

A : مفاصل مربوط به ایجاد displacement که به ویژه در درمان شکستگی ها و جوش نخوردگی ها و نیز ترانسپورت استخوان بسیار کارا بوده و (باعث می شود اصلاح displacement عملا" به سختی و با ایجاد اجزاء اضافه و نه به سهولت و تاثیر اوگانسیان قابل انجام است .)

B : مفاصل ایجاد کننده حرکات مفصلی که کاملا" مخصوص سیستم اوگانسیان بوده و در سیستم الیزاروف وجود ندارد . جهت انجام فیکساسیون rigid و مناسب ، به ویژه در شکستگی ها یا اطراف زانو ؛ دنتال تیبیبا (مچ پا) و اطراف آرنج می توان ضمن فیکساسیون کاری کرد که حرکات مفصل نیز قابل انجام باشند .

همچنین در سیستم اوگانسیان در صورتی که مفصلی دچار خشکی و بی حرکتی stiffness باشد ، اگر در محل مفصل دیستراکشن انجام شود و به تدریج حرکات اعمال گردد می توان حرکات آن را به دست آورد و در مورد آرنج ، زانو و PIP انگشتان این کا با موفقیت انجام شده است که با فیکساسیون سیستم به دو ست مفصل و دیستر اکشن آن (بعضا" جراحی باز لازم است به ویژه در مورد آرنج در صورتی که بار استخوانی ایجاد شده باشد) و نیز کارگذاری مفصل قابل حرکت سیستم در سطح مفصلی ، می توان به تدریج بر مفصل غلبه و حرکات واحد آن شروع کرد .

2- اصلاح تدریجی Gradual Correction

اصلاح تدریجی به ویژه در این موارد کاربرد دارد :

1- شکستگی های با خردشدگی شدید یا همراه آسیب های نسج نرم : در این گونه موارد مطلوب ترین روش درمان آن است که جا اندازی قطعات و فیکساسیون آن ها آسیبی به نسج نرم وارد نیاورد و قطعات استخوان از بافت نرم که خون رسانی به استخوان بر عهده آن است جدانشود که با استفاده از رینگ فیکساتور و نحوه فیکساسیون اعمال شده توسط آن نه تنها می توان فیکساسیون مطلوب را به دست آورد بلکه می توان به تدریج اصلاح در وضعیت قطعات را حاصل نموده و جا اندازی مطلوب را به دست آورد .

2- دفورمیتی : مواردی از انحرافات استخوانی به قدری شدید بوده و یا به قدری پیچیده و در جهت مختلف هستند که در طی یک عمل اصلاح لازم به زحمت قابل حصول است . در این گونه موارد نیز استفاده از سیستمی که به وسیله آن بتوان به تدریج در جهت لازم اصلاح مربوطه را ایجاد نمود مطلوب ترین روش است .

3- جوش نخوردگی : استفاده از رینگ فیکساتورها در ترمیم جوش نخوردگی مزایای مهمی دارد که عبارت است از : اصلاح دفورمیتی در جهت مختلف ، کوپرشن تدریجی و مداوم محل جوش نخوردگی ضمن حصول فیکساسیون مناسب ، توان جراحی و کارگذاری سیستم با حداقل آسیب به نسج نرم و خون رسانی .

آن چه بیماران باید بدانند :

تاریخچه اوگانسیان

سیستم ارتوپدی موسوم به اوگانسیان وسیله ای است که در کشور روسیه ابداع شد و مراحل تکاملی خود را سیر کرده است و در حال حاضر کامل ترین شکل آن توسط پروفسور اوگانسیان ارائه شده است که به نام خود ایشان نام گذاری شده است و هم اکنون توسط ارتوپدهای ایرانی با موفقیت جهت بیماران ارتوپدی استفاده می شود .

موارد کاربرد دستگاه اوگانسیان :

این ابزار ارتوپدی جهت شکستگی های پیچیده استخوانی و شکستگی های نزدیک یا داخل مفاصل که با روش های متداول ارتوپدی قابل ترمیم نمی باشد مورد استفاده قرار می گیرد .

همچنین در شکستگی های قدیمی که امکان جوش خوردن را ندارند و یا ممکن است همراه عفونت باشد این سیستم قابلیت بالایی برای کنترل عفونت و امکان ایجاد جوش خوردگی در محل شکستگی را دارد از طرف دیگر در بیمارانی که دارای انحراف شدید استخوان در اندام ها هستند یا کلاب فوت یا چنبری و یا در عدم حرکت مفاصل مثل مچ پا و زانو و آرنج و یا انگشتان دست و پا می توان با استفاده از این تکنیک اصلاحات لازم را به وجود آورد .

از موارد دیگر اصلاح کوتاهی قد در افراد کوتوله و کوتاه قد که در صورت صلاحدید جراح ارتوپد ایرانی می توان از این تکنیک استفاده کرد .

طول درمان :

بیمارانی که توسط این تکنیک مورد عمل جراحی قرار می گیرند بسته به نوع مشکلی که دارند از دو ماه تا یک سال طول درمان دارند و گاهی اوقات عمل جراحی مراحل دوم و سوم نیز ضروری است که بسته به نوع بیماری و تکنیک جراح ارتوپد متفاوت است .

هزینه درمان :

در حال حاضر این تکنیک توسط یک سیستم مجرب و توانمند شامل همکاران متخصص در رشته ارتوپدی و فوق تخصص ارتوپدی اطفال در بیمارستان های مجهز از جمله میلاد مورد استفاده قرار می گیرد و هزینه درمان با توجه به شرایط بیمار و میزان لوازم مصرفی در عمل جراحی تعیین می گردد که از حدود یک میلیون تومان شروع می شود و با میزان لوازم مصرفی تغییر و افزایش می یابد که شرایط قرارداد به صورت خرید و یا واگذاری به صورت استیجاری نیز انجام می گردد تا تمامی اقشار جامعه بتوانند از این روش جراحی مهم استفاده نمایند .